Oleje roślinne w kosmetyce. Dlaczego warto je stosować?
Oleje roślinne od lat zajmują ważne miejsce w kosmetyce. Cenione są za naturalne pochodzenie i bogactwo składników, wspierających kondycję skóry i włosów. Wzbogacają kremy, sera i balsamy, a także stanowią bazę produktów oczyszczających skórę. W poniższym wpisie przybliżymy, jak działają oleje w kosmetykach, czym różnią się między sobą oraz jak dobrać je do potrzeb skóry. Zapraszamy do lektury!
- Jak działają oleje roślinne?
- Oleje nierafinowane a rafinowane – jaka jest różnica?
- Komedogenność olejów, a cera problematyczna
- Jak stosować oleje w pielęgnacji twarzy?
- Oczyszczanie skóry
- Aplikacja i codzienna pielęgnacja
- Oleje w pielęgnacji włosów
- Encyklopedia olejów roślinnych
- Jak przechowywać oleje i dbać o ich świeżość?
- FAQ – najczęściej zadawane pytania
Oleje roślinne cenione są za podwójne działanie: nawilżające i okluzyjne. Zmiękczają skórę, zatrzymują wilgoć i dostarczają składników, takich jak nienasycone kwasy tłuszczowe oraz witaminy. Pozyskiwane są z owoców, nasion oraz pestek i zapewniają ochronę antyoksydacyjną, działanie przeciwzapalne, a także regenerujące. Sprawdzają się zarówno w pielęgnacji skóry dojrzałej jak i trądzikowej czy wrażliwej.
Jak działają oleje roślinne?
Aby zrozumieć, dlaczego oleje roślinne są tak skuteczne w pielęgnacji, warto przyjrzeć się ich budowie. Większość z nich to trójglicerydy, czyli estry kwasów tłuszczowych i glicerolu, które są również podstawowym składnikiem sebum oraz płaszcza hydrolipidowego. To właśnie one tworzą na powierzchni skóry naturalny film ochronny, zabezpieczający ją przed nadmiernym odparowywaniem wody.
Kwasy tłuszczowe dzielimy na trzy główne grupy, które determinują konsystencję i właściwości danego oleju:
- SFA (ang. Saturated Fatty Acids) – kwasy nasycone, których przedstawicielem jest kwas laurynowy obecny w oleju kokosowym. Tworzą oleje stałe, o silnym działaniu okluzyjnym, które świetnie sprawdzają się w pielęgnacji suchej skóry ciała, jednak na twarzy mogą sprzyjać powstawaniu na skórze tłustego filmu i jednoczesnego tworzenia się zaskórników.
- MUFA (ang. Monounsaturated Fatty Acids) – kwasy jednonienasycone (Omega-9), do których należy kwas oleinowy, który nadaje olejom (takim jak olej migdałowy czy z awokado) bogatszą, kremową konsystencję. Doskonale sprawdzają się w pielęgnacji skóry suchej, dojrzałej i wymagającej regeneracji.
- PUFA (ang. Polyunsaturated Fatty Acids) – kwasy wielonienasycone (Omega-6 i Omega-3), takie jak kwas linolowy z oleju konopnego czy kwas alfa-linolenowy z oleju lnianego. To najlżejsze oleje, które wspierają odbudowę bariery ochronnej skóry i nie wpływają na jej obciążenie.
To właśnie proporcje między tymi trzema grupami kwasów decydują, czy olej będzie lekki – tzw. schnący czy ciężki – nieschnący.
Zasada „tłuszcz rozpuszcza tłuszcz” tłumaczy, dlaczego oleje skutecznie usuwają makijaż i zanieczyszczenia rozpuszczalne w tłuszczach, w tym nadmiar sebum. Ich cząsteczki wiążą bowiem zanieczyszczenia tłuszczowe, które można z łatwością zmyć wodą z dodatkiem substancji myjącej.
W wielu formułach oleje kosmetyczne pełnią również rolę nośników substancji aktywnych, szczególnie ceramidów i witamin – ułatwiają ich wchłanianie i zwiększają skuteczność działania produktu.
Oleje nierafinowane a rafinowane – jaka jest różnica?
Oleje nierafinowane, czyli oleje tłoczone na zimno, zachowują pełnię swojej wartości biologicznej. Naturalne oleje zawierają witaminy (szczególnie E), fitosterole i polifenole – związki o działaniu przeciwutleniającym, które chronią skórę przed stresem oksydacyjnym i wspierają jej regenerację. To właśnie tzw. frakcja niezmydlająca się odpowiada za ich właściwości pielęgnacyjne.
Z kolei oleje rafinowane, poddawane działaniu wysokiej temperatury i procesom oczyszczania, tracą większość tych substancji aktywnych, stając się przede wszystkim neutralnym nośnikiem tłuszczowym.
Wybierając zatem oleje nierafinowane, sięgamy więc po produkty najwyższej jakości, które zachowują naturalne składniki i działają jak „aktywne serum” dla skóry. Warto także zwracać uwagę na oznaczenia „eko” i „bio”, potwierdzające pochodzenie surowca, oraz certyfikaty, takie jak ECOCERT, które gwarantują wysoką jakość i pozyskiwanie z poszanowaniem środowiska.
Komedogenność olejów, a cera problematyczna
Nie każdy olej będzie odpowiedni dla każdego typu skóry. W przypadku cer skłonnych do zmian trądzikowych warto zwracać uwagę na ich komedogenność, czyli wskaźnik określający skłonność oleju do blokowania ujść gruczołów łojowych, tzw. porów, co sprzyja powstawaniu zaskórników. Skala komedogenności mieści się w przedziale od 0 do 5.
Oleje o niskim wskaźniku (0–1), takie jak konopny, jojoba czy arganowy, są bezpiecznym wyborem dla cery tłustej i trądzikowej. Z kolei te o wysokim stopniu komedogenności (4–5), jak kokosowy czy masło kakaowe, mogą prowadzić do powstawania niedoskonałości.
Cera trądzikowa często ma również zaburzony skład sebum. Zawiera zbyt dużo kwasu oleinowego, a zbyt mało kwasu linolowego. W rezultacie łój staje się gęsty, a jego odpływ z gruczołów łojowych jest utrudniony.
Dlatego w pielęgnacji cery tłustej najlepiej sprawdzą się oleje bogate w kwas linolowy, takie jak konopny czy z czarnuszki.
Pomagają one przywrócić równowagę lipidową skóry, rozrzedzają sebum i nie blokują przy tym ujść gruczołów łojowych.
„Wiele olejów nie zostawia tłustej poświaty i często pomagają one zwalczać trądzik, gdyż regulują pracę gruczołów łojowych i upłynniają sebum”.
– kosmetolog Topestetic, Małgorzata Sędziak
Jak stosować oleje w pielęgnacji twarzy?
Naturalne oleje roślinne doskonale sprawdzają się w pielęgnacji skóry twarzy, jednak kluczem do ich skuteczności jest właściwy sposób aplikacji.
Oczyszczanie skóry
Oleje stosuje się często w oczyszczaniu skóry. Godnym polecenia produktem o takich właściwościach jest Resibo Oily One, czyli olej do demakijażu będący mieszanką oleju lnianego, z awokado, z pestek winogron i abisyńskiego. To preparat, który skutecznie usuwa zanieczyszczenia, makijaż oraz nadmiar sebum. Jednocześnie skutecznie dbając o stan bariery ochronnej skóry.
Produktem o zbliżonych właściwościach jest także Soothing Cleansing Oil Clochee, który bazuje na zawartości oleju ze słodkich migdałów oraz oleju sezamowym.
Takie preparaty stanowią pierwszy etap oczyszczania, po którym warto sięgnąć po żel lub piankę myjącą, aby dokładnie usunąć resztki oleju i zanieczyszczeń.
Aplikacja i codzienna pielęgnacja
W codziennej pielęgnacji olej zawsze należy nakładać na wilgotną skórę, czyli po zastosowaniu hydrolatu lub serum z kwasem hialuronowym. Olej sam w sobie nie nawilża, lecz tworzy ochronny film, który zapobiega przed utratą wody z naskórka. Niektóre z nich aplikowane na suchą skórę mogą działać odwrotnie i powodować uczucie ściągnięcia i dyskomfortu.
Wieczorem, szczególnie w przypadku pielęgnacji skóry dojrzałej, olej warto stosować jako ostatni etap pielęgnacji – na krem lub zmieszany wraz z nim. W ten sposób wzmacnia on barierę ochronną, poprawia elastyczność i potęguje efekt nawilżenia.
Oleje i olejki eteryczne
Warto pamiętać o istotnej różnicy między tym, czym są eteryczne olejki kosmetyczne roślinne, a klasycznymi olejami roślinnymi. Te pierwsze zawierają silnie skoncentrowane substancje zapachowe oraz wysokie stężenia związków aktywnych, dlatego zawsze należy rozcieńczać je w oleju bazowym. Stosowanie eterycznych olejków roślinnych w czystej postaci może bowiem prowadzić do podrażnień i uszkodzenia bariery ochronnej skóry.
Oleje w pielęgnacji włosów
Oleje roślinne są szeroko wykorzystywane w pielęgnacji włosów – zarówno w czystej formie, jak i jako składniki gotowych masek, odżywek czy serum. Pomagają wygładzić i zabezpieczyć włosy, a odpowiednio dobrane potrafią znacząco poprawić ich kondycję. Kluczowe jest jednak dopasowanie rodzaju oleju do typu włosów i ich porowatości.
Regularne olejowanie wzmacnia strukturę włosa, chroni końcówki przed rozdwajaniem oraz ogranicza utratę wilgoci, dzięki czemu pasma stają się bardziej elastyczne, gładkie i odporne na uszkodzenia.
Encyklopedia olejów roślinnych
Różnorodność olejów roślinnych sprawia, że każdy z nich ma nieco inne właściwości i zastosowanie. Poniżej omawiamy najpopularniejsze z nich.
Olej lniany (Linum Usitatissimum Seed Oil) – bogate źródło kwasów Omega-3, wspiera regenerację i odbudowę bariery skórnej, i łagodzi podrażnienia. Polecany szczególnie przy cerze suchej i wrażliwej oraz przy objawach atopowego zapalenia skóry (AZS).
Wraz z innymi olejami znajduje się m.in. w Veoli Botanica Lipid Solve Body – balsamie o działaniu nawilżająco-regenerującym, który wzmacnia barierę skórną i przywraca komfort suchej skórze ciała.
Olej kokosowy (Cocos Nucifera Oil) – zawiera nasycone kwasy tłuszczowe, które tworzą na powierzchni skóry ochronny film zapobiegający utracie wody. Sprawdza się w pielęgnacji ciała i włosów niskoporowatych, jednak może być zbyt ciężki dla cery trądzikowej.
Olej kokosowy znajduje się m.in. w La Bomba Summer Oil Yuzu & Coconut – aromatycznym olejku do ciała, który nadaje skórze jedwabistą miękkość, przynosząc odprężenie.
Olej jojoba (Simmondsia Chinensis (Jojoba) Seed Oil) – zbliżony budową do ludzkiego sebum, reguluje jego wydzielanie, poprawia elastyczność skóry i poziom nawilżenia. Doskonały do pielęgnacji twarzy, w tym skóry tłustej, a także jako składnik odżywek i masek do włosów.
Produktem, który zawiera ten składnik w formule, jest Image Skincare Balancing Bio Peptide Créme, krem nawilżający i stymulujący procesy naprawcze, przeznaczony dla skóry suchej i wrażliwej.
Olej arganowy (Argania Spinosa Kernel Oil) – jeden z najbardziej uniwersalnych olejów. Wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne, chroni skórę przed przedwczesnym starzeniem i wspiera jej regenerację, nadając miękkość i elastyczność.
W czystej formie dostępny jest jako certyfikowany surowiec Mokosh Argan Oil, który sprawdzi się zarówno w pielęgnacji twarzy, ciała, jak i włosów.
Olej z pestek malin (Rubus Idaeus Seed Oil) – lekki, bogaty w witaminę E i karotenoidy, o silnym działaniu antyoksydacyjnym. Pomaga w niskim stopniu chronić skórę przed promieniowaniem UV i szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych, a także wspiera regenerację i wyrównuje koloryt.
Olej z dzikiej róży (Rosa Canina Seed Oil) – naturalne źródło śladowych ilości kwasu trans-retinowego, który stymuluje odnowę komórkową i poprawia koloryt skóry. Doskonale sprawdza się w pielęgnacji przeciwstarzeniowej i wspomagającej redukcję przebarwień.
Olej z czarnuszki (Nigella Sativa Seed Oil) – ceniony w pielęgnacji skóry tłustej i trądzikowej. Dzięki obecności tymochinonu wykazuje działanie przeciwzapalne i łagodzące. Wchodzi w skład receptur przygotowanych skórze tłustej. Warstwy ochronnej przy tym nie zaburza, wspierając naturalne procesy regeneracyjne skóry.
Składnik ten można znaleźć w Brightening and Anti-Aging 20% Vitamin C Serum Clare, które łączy właściwości rozjaśniające i przeciwstarzeniowe nakierowane na pielęgnację skóry trądzikowej, dojrzałej i z przebarwieniami.
Olej rycynowy (Ricinus Communis Seed Oil) – olej o właściwościach wzmacniających i regenerujących. Niezastąpiony w pielęgnacji paznokci, rzęs i brwi. Nadaje im połysk, sprężystość i zapobiega łamliwości.
Olej ze słodkich migdałów (Prunus Amygdalus Dulcis (Sweet Almond) Oil) – łagodny i uniwersalny, bogaty w kwasy tłuszczowe słodkich migdałów oraz witaminę E. Idealny do masażu, pielęgnacji ciała i skóry wrażliwej. Zmiękcza, wygładza i poprawia komfort skóry.
Olej z pestek winogron (Vitis Vinifera Seed Oil) – lekki, szybko wchłaniający się olej bogaty w antyoksydanty. Doskonale sprawdza się w pielęgnacji skóry suchej i włosów wysokoporowatych, wzmacniając barierę ochronną i zwiększając elastyczność skóry.
Można go znaleźć w Beaute Pacifique Submersive Serum Paradoxe, gdzie działa wraz z innymi składnikami w formule przeciwstarzeniowej.
Olej z wiesiołka (Oenothera Biennis Oil) – zawierający niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym GLA. Regeneruje i koi skórę suchą oraz nadreaktywną, polecany szczególnie przy atopowym zapaleniu skóry i silnym przesuszeniu.
Olej awokado (Persea Gratissima Oil) i olej makadamia (Macadamia Integrifolia Seed Oil) – odżywcze oleje bogate w jednonienasycone kwasy tłuszczowe. Sprawdzają się w pielęgnacji skóry dojrzałej, poprawiają jej jędrność i elastyczność, a także regenerują włosy średnioporowate.
Maska Arganicare Macadamia Hair Masque, w której formule znajduje się olej makadamia – doskonale odpowiada na potrzeby suchych i zniszczonych włosów, jednocześnie podkreślając rolę olejów w codziennej pielęgnacji.
Jak przechowywać oleje i dbać o ich świeżość?
Oleje pochodzenia roślinnego to substancje wrażliwe na działanie światła, ciepła i tlenu. Z czasem mogą więc ulegać jełczeniu, czyli procesowi utleniania, w wyniku którego powstają wolne rodniki. Zapach zjełczałego oleju przypomina aromat starych farb i traci on wówczas swoje dobroczynne właściwości. Zawsze zatem należy przechowywać produkt zgodnie z zaleceniami producenta.
Zwykle oleje bogate w PUFA (lniany, konopny, z wiesiołka, dzikiej róży) najlepiej jest przechowywać w lodówce, natomiast stabilne, jak jojoba, arganowy czy olej sezamowy, można trzymać w temperaturze pokojowej, zaciemnionym miejscu z dala od źródeł ciepła.
Oleje roślinne to jedne z cennych składników wykorzystywanych w kosmetyce. Odpowiednio dobrane do rodzaju cery i włosów potrafią realnie wspierać ich regenerację i nawilżenie. Warto więc świadomie wybierać kosmetyki z ich zawartością, aby w pełni wykorzystać pielęgnacyjny potencjał olejów.
A Wy, czy w swojej pielęgnacji sięgacie po kosmetyki z olejami roślinnymi? Podzielcie się z nami w komentarzach!
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Poniżej zebraliśmy odpowiedzi na Wasze pytania dotyczące stosowania olejów roślinnych w pielęgnacji skóry, włosów i kosmetyków z ich zawartością.
Czy olej może „zapychać pory”?
Tak, jeśli olej dobrano nieodpowiednio do rodzaju cery. Oleje mają różny potencjał komedogenny (zdolność do blokowania ujść gruczołów łojowych). Do cery trądzikowej i tłustej należy wybierać oleje niekomedogenne (konopny, jojoba, z czarnuszki), a unikać olejów silnie komedogennych, jak olej kokosowy.
Czy olej nawilża skórę?
Same oleje nie nawilżą bezpośrednio skóry. Są emolientami, dlatego tworzą na skórze film (okluzję), który zapobiega utracie wody z naskórka (TEWL). Aby skóra była nawilżona, olej należy zawsze aplikować na wilgotną skórę, po użyciu hydrolatu lub po aplikacji serum z kwasem hialuronowym.
Jaki olej jest najlepszy do olejowania włosów?
Jest to zależne od ich porowatości. Włosy niskoporowate (gładkie) polubią oleje nasycone, takie jak olej kokosowy. Włosy średnioporowate – oleje jednonienasycone (arganowy lub migdałowy). Włosom wysokoporowatym (suchym, zniszczonym) sprzyjają oleje wielonienasycone, np. lniany, konopny lub z pestek winogron.
Czym różni się olej nierafinowany od rafinowanego?
Olej nierafinowany, czyli tłoczony na zimno, zachowuje wszystkie cenne składniki aktywne: witaminy, fitosterole i antyoksydanty. Natomiast olej rafinowany jest oczyszczany w wysokiej temperaturze, przez co traci swoje właściwości i staje się głównie zwykłym emolientem (natłuszczaczem), pozbawionym dodatkowego działania.
