Witamina A w kosmetykach - wszystko co warto o niej wiedzieć
Polub: Instagram, Facebook, LinkedIn, TikTok
Subskrybuj: Mailing, YouTube, Podcast Spotify
Witamina A w kosmetyce jest stosowana od lat. Nie bez powodu nazywana "witaminą młodości", wpływa na poprawę jędrności skóry i likwiduje drobne zmarszczki. Ale czy to jej jedyne zastosowanie? Kwas retinowy w dermatologii jest wykorzystywany w leczeniu trądziku, a różne formy witaminy A w kosmetykach doskonale działają także na przebarwienia skóry. Dlatego, specjalnie dla Was, zdradzamy, jak korzystać z dobroczynnego wpływu witaminy A na urodę i co warto wiedzieć o retinolu i jego pochodnych.
- Witamina A wpływa na skórę na poziomie komórkowym
- Witamina A to nie tylko retinol
- Formę i stężenie witaminy A warto dobierać do potrzeb skóry
- Witamina A występuje naturalnie w żywności
- Możemy mieć do czynienia z nadmiarem lub niedoborem witaminy A w organizmie
- Witaminę A można stosować wewnętrznie lub zewnętrznie
- Kosmetyków z witaminą A można używać latem, a nawet w pielęgnacji porannej
- Witamina A nie zawsze daje skutki uboczne
- Kosmetyki z retinolem można stosować w okolicy oczu
- Krem SPF to najlepszy przyjaciel retinolu
- Witamina A to złoty standard w terapii trądziku, przebarwień czy oznak starzenia
Z tego wpisu dowiesz się, że:
- kosmetyki z witaminą A mogą być stosowane na trądzik, przebarwienia i zmarszczki;
- wrażliwość skóry nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do używania retinolu;
- światło słoneczne nie wyklucza korzystania z kosmetyków z retinoidami;
- w kosmetykach wykorzystuje się różne pochodne witaminy A.
Witamina A wpływa na skórę na poziomie komórkowym
Mechanizm działania witaminy A jest dość skomplikowany. W ludzkim organizmie wyróżniamy specyficzne receptory jądrowe, które w kontakcie z witaminą A reagują na nią i indukują określone reakcje.
Dzięki temu witamina A:
- reguluje procesy keratynizacji (rogowacenia),
- normalizuje pracę gruczołów łojowych (wydzielanie sebum),
- stymuluje syntezę kolagenu, elastyny i glikozaminoglikanów - GAGs,
- wykazuje właściwości antyoksydacyjne.
Warto pamiętać, że witamina A ma zdolność do działania w skórze właściwej, a nie tylko powierzchniowo, w naskórku, przez co efekty jej stosowania są tak spektakularne.
Witamina A to nie tylko retinol
Retinol (INCI: Retinol) jest czystą formą witaminy A. Do grupy retinoidów należą jednak również inne związki chemiczne. Witamina A w kosmetykach może pojawiać się jako:
- retinal (inaczej retinaldehyd, aldehyd retinowy) - w INCI szukajcie Retinal lub, rzadziej - Retinaldehyde;
- formy estrowe witaminy A (palmitynian, octan, propionian, linoleinian) - INCI: Retinyl Palmitate, Retinyl Acetate, Retinyl Propionate, Retinyl Linoleate;
- retinoinian retinylu (hybrydowa pochodna retinolu i kwasu retinowego) - w INCI kryje się jako Retinyl Retinoate;
- retinoinian hydroksypinakolonu - HPR (w odróżnieniu od innych retinoidów nie przechodzi przemiany w skórze do kwasu retinowego, łącząc się bezpośrednio z receptorami) - INCI: Hydroxypinacolone Retinoate;
- Adapinoid® (innowacyjny prekursor adapalenu) - Oleyl Adapalenate;
- uwodorniony retinol H10 (bardziej stabilna forma klasycznego retinolu) - Hydrogenated Retinol.
W lekach jest z kolei stosowany kwas retinowy (tretynoina, izotretynoina i alitretynoina) czy tzw. retinoidy trzeciej generacji (tazaroten, adapalen). Jak widzicie, jest to szeroka grupa związków chemicznych, dla której powstało wspólne określenie - retinoidy. Warto zaznaczyć, że grupa ta obejmuje zarówno naturalne, jak i syntetyczne pochodne retinolu.
Jeśli chcecie przeczytać więcej o poszczególnych formach witaminy A, odsyłamy Was do wpisu chemika kosmetycznego, Magdy Kaczanowicz: Najnowocześniejsze formy retinoidów okiem Racji Pielęgnacji.
Formę i stężenie witaminy A warto dobierać do potrzeb skóry
Czy zawsze więcej znaczy lepiej? Oczywiście, że nie. Najbardziej zaawansowane technologicznie formuły często łączą różne pochodne witaminy A, aby zapewnić najwyższą skuteczność przy możliwie najlepszej tolerancji. Co ważne, od 1 maja 2027 roku na rynku przestaną być dostępne kosmetyki z retinolem w stężeniu przekraczającym 0,3% (0,05% w przypadku emulsji do ciała).
Co zatem wybrać?
- W pielęgnacji skóry trądzikowej i z trądzikiem różowatym najlepiej sprawdzi się retinal, Adapinoid® lub estrowe pochodne witaminy A.
- Jeśli zależy Wam na rozjaśnianiu przebarwień, warto sięgać po formy witaminy A o niskim potencjale drażniącym, takie jak HPR, retinol H10 czy retinoinian retinylu. Przydatna może być też witamina C, ale radzimy uważać na czysty kwas askorbinowy.
- Aby zapobiegać przedwczesnemu starzeniu lub niwelować zmiany już powstałe w procesie starzenia, możecie sięgnąć po dowolną formę retinolu - ważne, aby formuła kosmetyku była dopasowana do wrażliwości Waszej skóry.
- Posiadaczom skóry suchej polecamy pochodne estrowe retinolu. Najczęściej są one uzupełnione o witaminę E - jak w kultowej maści witaminowej. Tego typu receptury są ukierunkowane na wzrost syntezy lipidów skórnych, doskonale sprawdzają się też w pielęgnacji dłoni czy łamliwych paznokci.
Witamina A występuje naturalnie w żywności
Warto podkreślić, że witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dlatego nie należy jej szukać tylko w kosmetykach. Witamina A wpływa na proliferację i różnicowanie komórek nabłonka - innymi słowy stymuluje powstawanie nabłonka, co jest kluczowe dla zdrowia narządów wewnętrznych czy procesu widzenia. Na szczęście spożywając popularne produkty spożywcze, dostarczamy organizmowi tego cennego składnika.
Czysta witamina A, czyli retinol, występuje w produktach odzwierzęcych, takich jak jaja, masło czy podroby (na przykład wątróbka). Z kolei beta-karoten, czyli prowitaminę A, możemy znaleźć w produktach roślinnych. Dlatego warto polubić marchew, szpinak, brokuły, morele czy brzoskwinie. Idealnie obrazuje to fakt, że urozmaicona dieta pozwala pokryć dzienne zapotrzebowanie organizmu na witaminę A.
Możemy mieć do czynienia z nadmiarem lub niedoborem witaminy A w organizmie
Witamina A jest metabolizowana i magazynowana w wątrobie. Jeśli zachodzi potrzeba, następuje uwolnienie i transport jej metabolitów do odpowiednich tkanek. Witamina A bierze bowiem udział w syntezie hormonów steroidowych i wpływa na podziały komórkowe. Dlatego tak ważne jest, aby dbać o jej odpowiedni poziom w organizmie.
Czy witamina A poprawia stan uszkodzonych włosów? Łodyga to martwa część włosa, więc jej uszkodzenia jesteśmy w stanie poprawić tylko doraźnie, stosując odpowiednie kosmetyki do włosów. Ale jeśli zależy nam na kondycji pasm i chcemy zmniejszyć podatność włosów na wypadanie, zbilansowana dieta uwzględniająca również podaż witaminy A z pewnością będzie dobrym wyborem.
Nadmiar witaminy A może jednak prowadzić do odwapnienia kości, uszkodzenia wątroby, osłabienia, złego samopoczucia oraz łysienia. Bez obaw, hiperwitaminoza jest najczęściej skutkiem długotrwałego spożywania witaminy A w ilości znacznie przekraczającej normę. Natomiast przy niedoborze witaminy A obserwuje się zazwyczaj: kurzą ślepotę, suchość, rogowacenie i łuszczenie naskórka czy zaburzenia wzrostu.
Witaminę A można stosować wewnętrznie lub zewnętrznie
Witamina A jest szeroko stosowana w dermatologii jako lek. Może być wtedy przyjmowana doustnie lub aplikowana bezpośrednio na skórę. Jest to wymagająca terapia, o której pisaliśmy więcej w artykule: Kuracja izotretynoiną - jak powinna wyglądać prawidłowa pielęgnacja skóry? Tego typu kuracje zawsze są zlecane przez lekarza, a preparaty dostępne tylko i wyłącznie na receptę.
Ciekawą opcją jest też suplementacja witaminy A. W formie palmitynianu retinylu jest ona dostępna w Skin Vit A + Advanced Nutrition Pr. Współczesna kosmetologia stwarza jednak szerokie możliwości wykorzystania witaminy A w pielęgnacji.
Kosmetyków z witaminą A można używać latem, a nawet w pielęgnacji porannej
Czysta witamina A dość szybko utlenia się pod wpływem słońca, więc najlepiej stosować kosmetyki z retinolem podczas pielęgnacji wieczornej, ale wbrew krążącym mitom nie jest on światłouczulający. To prawda - w początkowej fazie wprowadzania retinolu do pielęgnacji może on ścieńczyć warstwę rogową naskórka i wywołać podrażnienie. Dlatego specjaliści rekomendują rozpoczęcie kuracji jesienią i zimą.
Jeśli mamy zbudowaną tolerancję na retinol, warto kontynuować pielęgnację także wiosną i latem.
Jeśli chodzi o używanie retinolu na dzień, to w ofercie Topestetic jest dostępny Creme Symphonique Day Time Beaute Pacifique. Bez obaw można stosować go w pielęgnacji porannej. Formuła działa nawilżająco, jest bezpieczna w kontakcie ze słońcem i nie powoduje podrażnień.
„Creme Symphonique Day Time to moje ulubione odkrycie do pielęgnacji dziennej — lekki, aksamitny i szybko się wchłania, zostawiając skórę gładką i komfortową. Łączy działanie przeciwstarzeniowe z nawilżeniem, dzięki czemu cera wygląda świeżo i świetnie współpracuje z makijażem”.
- kosmetolog Topestetic Mirella Ogniewska-Kowalczyk
Witamina A nie zawsze daje skutki uboczne
Faktem jest, że retinol i retinal w wysokich stężeniach często wywołują dyskomfort, zaczerwienienie i złuszczanie. Natomiast nowoczesne pochodne witaminy A są tolerowane zdecydowanie lepiej i nie wysuszają ani nie podrażniają skóry. Przykładem kosmetyku odpowiedniego nawet w przypadku skóry przesuszonej, ale też skłonnej do podrażnień jest Exoses Cream Sesderma. Innymi wskazaniami do jego stosowania są utrata jędrności czy nierówny koloryt skóry.
Kosmetyki z retinolem można stosować w okolicy oczu
Duże dawki witaminy A nie są w tym wypadku najlepszym pomysłem i stężenie retinolu w kremach pod oczy musi być odpowiednio niższe niż w kremach do twarzy. W tej szczególnej pielęgnacji formuła także ma ogromne znaczenie. Dlatego Waszej uwadze polecamy Age Intervention Eye Cream Jan Marini, który oprócz 0,1% all-trans-retinolu zawiera peptydy i koenzym Q10. Jeśli chcecie osiągnąć zmniejszenie zmarszczek oraz poprawę elastyczności skóry, postawcie na długofalowe, systematyczne stosowanie.
Krem SPF to najlepszy przyjaciel retinolu
Witamina A nie działa światłouczulająco, ale początkowo, w trakcie procesu retinizacji, naskórek może ulec ścieńczeniu lub podrażnieniu. Jego funkcje ochronne mogą być niepełne, dlatego warto stosować kosmetyk z filtrami UV. Ponadto, krem z filtrem to podstawowy krok w profilaktyce przeciwstarzeniowej. W połączeniu z retinolem działa cuda, więc gorąco zachęcamy Was do codziennej aplikacji preparatu fotoochronnego.
Witamina A to złoty standard w terapii trądziku, przebarwień czy oznak starzenia
Ze względu na szerokie spektrum działania, pochodne retinolu są stosowane w terapiach wielu problemów skórnych. Do najpopularniejszych wskazań zaliczamy trądzik (acne vulgaris oraz acne tarda), przebarwienia (o różnym podłożu) oraz oznaki starzenia (zmarszczki, bruzdy, spadek jędrności, zaburzenia owalu twarzy).
Witamina A może być używana niemal przez każdego, trzeba tylko dopasować odpowiednią formę, stężenie, częstotliwość stosowania i resztę pielęgnacji uzupełniającej.
Oczywiście kobiety ciężarne oraz mamy karmiące powinny zachować szczególną ostrożność, gdyż nie jest zalecane stosowanie w tym szczególnym czasie aktywnych form retinolu. Natomiast po konsultacji z lekarzem istnieje możliwość włączenia do pielęgnacji twarzy form estrowych. W kontekście suplementacji również nie rekomendujemy działania na własną rękę, lecz zachęcamy do konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę i wyboru produktów uzupełniających dietę na podstawie wyników badań.
Witamina A oferuje spektakularne efekty i długofalowe działanie, ale przed wprowadzeniem tego składnika do pielęgnacji skóry warto dowiedzieć się jak najwięcej. Świadomie i umiejętnie skomponowany plan pielęgnacyjny to klucz do sukcesu.
Dlatego jeśli macie jakiekolwiek wątpliwości, zachęcamy do kontaktu z naszymi kosmetologami przez czat, mailowo lub telefonicznie. Jesteśmy też ciekawi, jakie są Wasze ulubione kosmetyki z retinolem. A może jeszcze nie próbowaliście tego składnika w pielęgnacji?
FAQ
Poznajmy odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
Jak zacząć stosować retinol lub retinal?
Przepis na sukces to odpowiednio niskie stężenie (0,1-0,3%) i aplikacja 2-3 razy w tygodniu oraz używanie kremu regenerującego i kremu SPF.
Czy retinol można łączyć z kwasami?
Tak, ale wymaga to ostrożności. Zainteresowanym polecamy wpis: Czy retinol i kwasy można stosować razem? oraz konsultację z naszym kosmetologiem.
Kiedy widać pierwsze efekty stosowania witaminy A?
Jest to kwestia bardzo indywidualna. Zwykle pierwsze efekty działania retinolu można zauważyć po 4-6 tygodniach regularnego stosowania. Obejmują one powierzchowne zmiany, takie jak wygładzenie naskórka i rozjaśnienie kolorytu.
